काँग्रेसचे ज्येष्ठ नेते गोपीचंद भार्गव हे पंजाबच्या राजकीय इतिहासातील एक अत्यंत महत्त्वाचे आणि मानाचे व्यक्तिमत्त्व होते. ऑगस्ट १९४७ मध्ये स्वातंत्र्याचा सूर्य उगवत असतानाच, गोपीचंद भार्गव यांनी पंजाबच्या पहिल्या मुख्यमंत्रीपदाची धुरा आपल्या खांद्यावर घेतली. नव्या भारताच्या उंबरठ्यावर उभ्या असलेल्या पंजाबला दिशा देण्याची ऐतिहासिक जबाबदारी त्यांच्या खांद्यावर आली होती.
पुढील दोन वर्षे त्यांनी या पदाची जबाबदारी समर्थपणे सांभाळली आणि एप्रिल १९४९ पर्यंत ते मुख्यमंत्री राहिले. मात्र, पक्षांतर्गत घडामोडींनी त्यांच्या राजकीय प्रवासाला अनपेक्षित वळण दिले आणि त्यांना मुख्यमंत्रीपदाचा राजीनामा द्यावा लागला.
त्या काळात कोणत्याही पक्षाला स्पष्ट बहुमत नसल्याने भारतीय राज्यघटनेतील कलम ३५६ चा वापर करून देशात प्रथमच राष्ट्रपती राजवट लागू करण्याची वेळ आली. पंजाबच्या राजकारणातील हा एक ऐतिहासिक टप्पा ठरला.
आणि मग, २० जून १९५१ रोजी पंजाबमध्ये पुन्हा एकदा राजकीय अस्थिरतेचे सावट आले. राष्ट्रपती राजवट लागू करण्यात आली आणि पंजाबच्या राजकीय इतिहासात आणखी एका निर्णायक पर्वाची नोंद झाली.
गोपीचंद भार्गव यांचा हा प्रवास म्हणजे स्वातंत्र्योत्तर भारतातील बदलत्या राजकारणाचा, सत्तासंघर्षाचा आणि लोकशाहीच्या सुरुवातीच्या संघर्षाचा एक जिवंत अध्याय होता.
