radhakrishna vikhe patil : अण्णासाहेब मस्के यांनी मतदारसंघ सोडला अन् राधाकृष्ण विखे पाटलांच्या राजकीय कारकिर्दीचा नवा अध्याय सुरू झाला! : राजकारणात काही नेते स्वतःच्या कर्तृत्वाने मोठे होतात, तर काहींच्या आयुष्याला कलाटणी देणारे हात पडद्यामागे असतात. राजकीय महत्त्वाकांक्षेपेक्षा नात्यांना, विश्वासाला आणि परंपरेला महत्त्व देणारी माणसे इतिहासाच्या पानांवर वेगळीच ओळख निर्माण करतात. अण्णासाहेब मस्के आणि राधाकृष्ण विखे पाटील यांचे नाते ही अशाच एका राजकीय पर्वाची कहाणी आहे!
radhakrishna vikhe patil : अण्णासाहेब मस्के यांनी मतदारसंघ सोडला अन् राधाकृष्ण विखे पाटलांच्या राजकीय कारकिर्दीचा नवा अध्याय सुरू झाला!
महाराष्ट्राच्या राजकारणात विखे पाटील हे नाव म्हणजे केवळ एका व्यक्तीची ओळख नाही, तर सहकार, समाजकारण आणि राजकारणाचा प्रदीर्घ वारसा आहे. या वारशाला कर्तृत्वाची जोड देत राधाकृष्ण विखे पाटील यांनी राज्याच्या राजकारणात स्वतःचे स्वतंत्र स्थान निर्माण केले. सात वेळा आमदार, मंत्रिपदाचा प्रदीर्घ अनुभव आणि राज्याच्या राजकारणातील वजनदार नेतृत्व अशी त्यांची ओळख आहे.
सध्या देवेंद्र फडणवीस यांच्या नेतृत्वाखालील मंत्रिमंडळात जलसंपदासारख्या महत्त्वाच्या खात्याची जबाबदारी त्यांच्या खांद्यावर आहे. वयाने आणि राजकीय अनुभवानेही ते मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांच्यापेक्षा ज्येष्ठ आहेत. मात्र, आज सत्तेच्या सर्वोच्च वर्तुळात दिसणाऱ्या या नेतृत्वाच्या राजकीय प्रवासाची सुरुवात नेमकी कुठून झाली, याचा मागोवा घेतला तर अण्णासाहेब मस्के यांचे नाव आवर्जून घ्यावे लागते.
शिर्डी विधानसभा मतदारसंघाच्या राजकीय इतिहासात अण्णासाहेब मस्के यांचे नाव महत्त्वाचे आहे. १९८०, १९८५ आणि १९९० अशा सलग तीन निवडणुकांमध्ये त्यांनी काँग्रेसच्या तिकिटावर विजय मिळवला. तीन वेळा आमदार म्हणून त्यांनी मतदारसंघाचे प्रतिनिधित्व केले.
अण्णासाहेब मस्के हे बाळासाहेब विखे पाटील यांचे मावस भाऊ. त्यामुळे या नात्याला केवळ कौटुंबिक जिव्हाळ्याचीच नव्हे, तर राजकीय विश्वासाचीही किनार होती. बाळासाहेब विखे पाटील आणि तत्कालीन मुख्यमंत्री शंकरराव चव्हाण यांचीही त्यांच्यावर विशेष मर्जी होती, असे सांगितले जाते.
राजकारणात पदे मिळवण्यासाठी अनेकदा संघर्ष होतो, नेतृत्वासाठी चढाओढ होते आणि मतदारसंघावर वर्चस्व मिळवण्यासाठी राजकीय डावपेच आखले जातात. मात्र, काही प्रसंग असे असतात की, तिथे राजकीय गणितांपेक्षा नात्यांची वीण अधिक घट्ट ठरते. अण्णासाहेब मस्के आणि राधाकृष्ण विखे पाटील यांच्या राजकीय प्रवासातील १९९५ चा टप्पा असाच महत्त्वाचा ठरला.
१९९५ हे वर्ष राधाकृष्ण विखे पाटील यांच्या राजकीय कारकिर्दीतील निर्णायक वर्ष ठरले. त्यावेळी अण्णासाहेब मस्के यांनी शिर्डी मतदारसंघातून स्वतः बाजूला होत राधाकृष्ण विखे पाटील यांच्यासाठी राजकीय वाट मोकळी करून दिली.
तीन वेळा आमदार म्हणून जनतेचा विश्वास संपादन केलेल्या अण्णासाहेब मस्के यांनी स्वतःच्या राजकीय अनुभवाचा आणि प्रभावाचा उपयोग राधाकृष्ण विखे पाटील यांच्या पाठीशी उभे राहण्यासाठी केला. एवढेच नव्हे, तर त्यांनी राधाकृष्ण विखे पाटील यांच्या प्रचाराची धुराही सांभाळली.
कधी कधी इतिहासात मोठ्या अक्षरांनी नाव उमटवणाऱ्या व्यक्तीच्या यशामागे दुसऱ्या व्यक्तीचा एक निर्णय असतो. त्या निर्णयाचे महत्त्व काळ पुढे गेल्यावर अधिक प्रकर्षाने जाणवते. राधाकृष्ण विखे पाटील यांच्या राजकीय प्रवासाच्या संदर्भात अण्णासाहेब मस्के यांची भूमिका अशीच महत्त्वाची मानली जाते.
विखे पाटील घराण्याची परंपरा आणि नेतृत्वाचा वारसा!
विखे पाटील घराण्याचा राजकीय आणि सामाजिक वारसा मोठा आहे. पद्मश्री डॉ. विठ्ठलराव विखे पाटील यांनी सहकाराच्या माध्यमातून ग्रामीण महाराष्ट्राच्या विकासाला नवी दिशा दिली. त्यानंतर बाळासाहेब विखे पाटील यांनी राजकारण आणि सहकार क्षेत्रात आपला ठसा उमटवला. राधाकृष्ण विखे पाटील यांनी हा वारसा पुढे नेत राज्याच्या राजकारणात आपले स्थान निर्माण केले. पुढे सुजय विखे पाटील यांच्या माध्यमातूनही या घराण्याची राजकीय परंपरा सुरू राहिली.
मात्र, परंपरा लाभणे आणि त्या परंपरेला स्वतःच्या कर्तृत्वाची जोड देणे या दोन वेगळ्या गोष्टी आहेत. विखे पाटील घराण्याचा वारसा लाभला असला, तरी राधाकृष्ण विखे पाटील यांनी दीर्घ राजकीय प्रवासातून स्वतःची ओळख निर्माण केली.
या प्रवासाच्या सुरुवातीच्या टप्प्यावर अण्णासाहेब मस्के यांनी घेतलेल्या निर्णयाला विशेष महत्त्व प्राप्त होते.
आजही कायम आहे ऋणानुबंधांची जाणीव!
अण्णासाहेब मस्के यांनी १९९५ मध्ये राधाकृष्ण विखे पाटील यांच्यासाठी मतदारसंघ मोकळा करून दिला. त्यानंतर सुरू झालेला राधाकृष्ण विखे पाटील यांचा राजकीय प्रवास आजही सुरू आहे. सात वेळा आमदार होण्यापासून मंत्रिपदापर्यंतचा त्यांचा प्रवास अनेक राजकीय टप्प्यांतून पुढे गेला.
या प्रदीर्घ वाटचालीत अण्णासाहेब मस्के यांनी दिलेली संधी आणि केलेली मदत विसरता येणार नाही. राधाकृष्ण विखे पाटील आजही अण्णासाहेब मस्के यांच्याविषयी कृतज्ञतेची भावना व्यक्त करतात, ही बाब या नात्याचे महत्त्व अधोरेखित करते.
कारण मोठेपण केवळ किती वेळा निवडून आलो, किती मोठे पद मिळाले किंवा किती महत्त्वाचे खाते मिळाले, यावर ठरत नाही. आपल्या प्रवासात ज्यांनी साथ दिली, ज्यांनी विश्वास दाखवला आणि ज्यांनी आपल्यासाठी संधी निर्माण केली, त्यांचे ऋण मानण्यातही नेतृत्वाचे खरे मोठेपण असते.
अण्णासाहेब मस्के यांनी १९९५ मध्ये मतदारसंघ सोडला; पण त्या निर्णयातून राधाकृष्ण विखे पाटील यांच्या राजकीय प्रवासाला नवी दिशा मिळाली. एका नेत्याने मागे घेतलेले पाऊल दुसऱ्या नेत्याच्या दीर्घ राजकीय वाटचालीची सुरुवात ठरले. म्हणूनच ही कहाणी केवळ एका मतदारसंघाच्या राजकारणाची नाही, तर विश्वासाची, नात्यांची आणि राजकीय कृतज्ञतेचीही आहे!
Author: Rajkiya Live
दिनेशकुमार ऐतवडे रा. समडोली ता. मिरज जि. सांगली हे गेल्या 25 वर्षांपासून पत्रकारिता क्षेत्रात आहेत. Bsc झाल्यानंतर शांतीनिकेतन मधून पत्रकारितेची पदवी घेतली. 1999 मध्ये त्यांनी लोकमत मधून आपल्या कामाला सुरुवात केली. त्यानंतर 1 एप्रिल 2000 ते 20 jully 2020 परेंत तरुण भारत च्या सांगली आवृत्ती मध्ये उपसंपादक पदावर काम केले. सध्या ते दैनिक जनप्रवास मध्ये उपसंपादक म्हणून काम करीत आहेत. राजकारण हा त्यांच्या मुख्य विषय आहे. सांगली, कोल्हापूर, आणि हातकणंगले लोकसभा मतदार संघावर त्यांनी भरपूर लिखाण केले आहे.
