मानसिंगराव कुमठेकर 9405066065
kavtepiran news : कवठेपिरानच्या ग्रामस्थांनी मारला वाघ ; 90 वर्षांपूर्वीची घटना : वारण्याच्या काठावर विसावलेल्या कवठेपिरान या प्राचीन गावाने सुमारे नव्वद वर्षांपूर्वी एक भयप्रद, थरारक आणि इतिहासात कोरला गेलेला प्रसंग अनुभवला. घनदाट झाडीने वेढलेल्या त्या परिसरात त्या काळी वन्यजीवांचे साम्राज्य दाटून राहिलेले—वाघांचे गर्जन, बिबट्यांची दबक्या पावलांची चाहूल, तरस–कोल्ह्यांची रात्रीची चाल, आणि लांडग्यांची भयाण हाक—हे निसर्गाचे दैनंदिन राग-रंग होते.
kavtepiran news : कवठेपिरानच्या ग्रामस्थांनी मारला वाघ ; 90 वर्षांपूर्वीची घटना
वाघाचे कातडे मिरज म्युझियममध्ये
याच जंगली प्रवाहातून सन 1934 च्या डिसेंबरमध्ये एक विशाल, रोमहर्षक वाघ कवठेपिरानच्या हद्दीत दाखल झाला. त्याची हिंस्र छाया गावभर दाटू लागली. दिवसा उजेडातसुद्धा लोक घराबाहेर पडायला घाबरू लागले. जनावरांचे हाल, शेतकऱ्यांची चिंता, आणि स्त्री–पुरुषांच्या मनात दडलेली भीती—सारा गाव त्याच्या आतंकाखाली दडपून गेला होता.
आपत्तीचा सामना करण्यासाठी गावकऱ्यांनी एकत्र येऊन निर्णय घेतला. “एकजुटीत ताकद!” या भावनेने सुमारे पन्नास जणांचे धाडसी पथक उभे राहिले. हातात लाठ्या, कुऱ्हाडी आणि मनात धैर्य घेऊन त्यांनी त्या रौद्र वाघाला घेराव घातला. सुरू झाली एक जीवघेणी झुंज—मानव आणि निसर्गाची थेट भिडंत. अखेर गावकऱ्यांच्या एकजुटीसमोर तो भीषण वाघ पराभूत झाला; परंतु त्या लढाईचे जखमी निशाण प्रत्येक ठिकाणी उमटून राहिले—त्याचे कातडे फाटलेले, नखे तुटलेली, आणि देहावर खोल जखमा.
या साहसी कामगिरीचे स्मारक म्हणून ग्रामस्थांनी ते कातडे सन्मानपूर्वक मिरज संस्थानाचे अधिपती श्रीमंत गंगाधरराव बाळासाहेब पटवर्धन (तिसरे) यांच्यासमोर नजर केले. राजेसाहेबांनीही ग्रामस्थांच्या शौर्याची दखल घेत विशेष बक्षीस जाहीर केले. एवढेच नव्हे, तर हे बक्षीस बँकेत ठेवून त्याच्या व्याजातून दरवर्षी कवठेपिरानच्या वाचनालयाला मदत द्यावी, असा मनोहर हुकूम २२ डिसेंबर १९३४ रोजी निघाला—ग्रामशिक्षण आणि सांस्कृतिक उन्नतीबाबत संस्थानाची कळकळ दर्शवणारा निर्णय.
मात्र, त्या संघर्षात वाघाचे कातडे एवढे विद्रूप झाले होते की त्यामधून पेंढा भरून प्रतिकृती करण्याचा विचारही अशक्य वाटला. पाच नख्या कातड्यातच खोलवर रुतलेल्या, आणि उरलेल्या तुटलेल्या, अशा अवस्थेतील त्या कातड्याला जतन करून लोकांसाठी मिरजच्या टाउन हॉलमध्ये प्रदर्शनात ठेवण्याचा निर्णय १० जानेवारी १९३५ रोजी घेण्यात आला. या संबंधींची सरकारबरोबर झालेल्या पत्रव्यवहाराचे तपशील मिरजेच्या कुमठेकर संग्रहालयात मिळाले आहेत.
तेव्हापासून ते आजपर्यंत, मिरज टाऊन हॉलमधील संग्रहालयात जतन केलेले ते कातडे गावकऱ्यांच्या धैर्याची, त्यांच्या सामूहिक शक्तीची आणि इतिहासाच्या त्या रोमांचकारी क्षणाची जिवंत साक्ष देत उभे आहे—जणू काही गावाच्या शौर्याचा अढळ प्रतीकच
Author: Rajkiya Live
दिनेशकुमार ऐतवडे रा. समडोली ता. मिरज जि. सांगली हे गेल्या 25 वर्षांपासून पत्रकारिता क्षेत्रात आहेत. Bsc झाल्यानंतर शांतीनिकेतन मधून पत्रकारितेची पदवी घेतली. 1999 मध्ये त्यांनी लोकमत मधून आपल्या कामाला सुरुवात केली. त्यानंतर 1 एप्रिल 2000 ते 20 jully 2020 परेंत तरुण भारत च्या सांगली आवृत्ती मध्ये उपसंपादक पदावर काम केले. सध्या ते दैनिक जनप्रवास मध्ये उपसंपादक म्हणून काम करीत आहेत. राजकारण हा त्यांच्या मुख्य विषय आहे. सांगली, कोल्हापूर, आणि हातकणंगले लोकसभा मतदार संघावर त्यांनी भरपूर लिखाण केले आहे.
