new khasdar news : राज्यात आता होणार 72 खासदार : नव्या संसदेच्या भव्य, आधुनिक आणि स्वाभिमानाने उभ्या असलेल्या इमारतीच्या उद्घाटनाने जणू भारताच्या लोकशाहीला नवा श्वास मिळाला आणि त्या श्वासासोबतच आता देशाच्या राजकारणात एक ऐतिहा सिक बदल घडण्याची चाहूल लागली आहे.

new khasdar news : राज्यात आता होणार 72 खासदार

अनेक वर्षे केवळ चर्चेत असलेले लोकसभा मतदारसंघांचे पुनर्रचनेचे स्वप्न आता प्रत्यक्षात उतरण्याच्या उंबरठ्यावर उभे आहे. 2011 च्या जनगणनेचा आधार घेत देशभरात नव्याने सीमांकन होणार आह

आणि त्याचा सर्वात मोठा परिणाम म्हणजे लोकसभेतील खासदारांची संख्या लक्षणीय वाढणार आहे.
एकेकाळी जुन्या संसद भवनात जागेची मर्यादा होती. लोकशाहीची व्याप्ती वाढत होती, पण तिच्या प्रतिनिधींना बसायला जागा अपुरी पडत होती म्हणूनच

लोकसंख्येनुसार जागा वाढवण्याचा विचार कागदावरच राहिला. मात्र आता नवी संसद इमारत केवळ वास्तू नाही, ती नव्या भारताच्या आकांक्षांची प्रतीक आहे. येथे अधिक खासदारांना स्थान देण्याची क्षमता आहे आणि त्यामुळेच अनेक दशकांपासून थांबलेली परिसीमनाची प्रक्रिया पुन्हा सुरू होण्याचा मार्ग मोकळा झाला आहे.

पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी उद्घाटनाच्या वेळी दिलेला संकेत आता वास्तवाच्या दिशेने झेपावत आहे. 1976 नंतर पहिल्यांदाच मोठ्या प्रमाणात सीमांकन होण्याची शक्यता आहे. सध्याच्या 543 जागा या अजूनही 1971 च्या जनगणनेवर आधारित आहेत – म्हणजेच अर्धशतक जुनी लोकसंख्येची छाया अजूनही देशाच्या लोकशाहीवर आहे.
पण काळ बदलला देश बदलला आणि लोकसंख्या तर प्रचंड वेगाने वाढली.

1971 मध्ये भारताची लोकसंख्या होती केवळ 54 कोटी
2011 मध्ये ती झाली 121 कोटी
आणि आज ती 142 कोटींच्या पुढे गेल्याचा अंदाज आहे!

इतक्या मोठ्या बदलानंतरही प्रतिनिधित्व मात्र तसंच राहिलं – हीच विसंगती आता दूर होणार आहे.

जर 1971 च्या प्रमाणेच दर 10 लाख लोकसंख्येमागे एक खासदार हा फॉर्म्युला पुन्हा लागू केला, तर देशभरात तब्बल 1210 लोकसभा जागा निर्माण होतील. पण नव्या संसद भवनाची क्षमता 888 जागांची असल्यामुळे त्या संख्येचे संतुलन साधत नवीन रचना तयार केली जाणार आहे.

या नव्या समीकरणात महाराष्ट्राची झेप विशेष लक्षवेधी ठरणार आहे. सध्याच्या 48 जागांवरून तब्बल 72 खासदार महाराष्ट्रातून लोकसभेत पोहोचतील – म्हणजेच राज्याचा आवाज दिल्लीत अधिक बुलंद होणार!

तर उत्तर प्रदेश पुन्हा एकदा सर्वात मोठा राजकीय केंद्रबिंदू ठरेल. तिथून तब्बल 127 खासदार निवडून येण्याचा अंदाज आहे. बिहार, मध्य प्रदेश, राजस्थान, गुजरात, कर्नाटक यांसारख्या राज्यांतही मोठ्या प्रमाणात वाढ होणार आहे.

पण या बदलाचा राजकीय गणितावरही मोठा प्रभाव पडणार आहे. हिंदी भाषिक राज्यांमध्ये जवळपास 84 टक्क्यांनी जागा वाढतील, तर दक्षिणेकडील राज्यांमध्ये सुमारे 42 टक्क्यांनी वाढ होईल. म्हणजेच उत्तर भारताचा प्रभाव दुप्पट वेगाने वाढताना दिसणार आहे आणि त्यामुळे देशाच्या राजकारणाची दिशा बदलण्याची शक्यता व्यक्त केली जात आहे.

इतिहासाच्या पानांवर नजर टाकली तर
1952 मध्ये पहिल्यांदा 494 खासदारांसह लोकसभा आकाराला आली
1963 मध्ये ती वाढून 522 झाली
1973 मध्ये 543 वर पोहोचली
आणि त्यानंतर जवळपास 50 वर्षे तीच संख्या कायम राहिली.
आता मात्र 2026 हे वर्ष लोकशाहीच्या नव्या पर्वाची सुरुवात ठरणार आहे.

हे केवळ आकड्यांचे गणित नाही
ही आहे भारताच्या लोकशाहीची नव्याने उभारणी
ही आहे प्रत्येक नागरिकाच्या आवाजाला अधिक ताकद देण्याची प्रक्रिया

नव्या संसद भवनाच्या भिंतींमध्ये आता केवळ विटा आणि सिमेंट नाही
तर भविष्यातील भारताचे राजकारण, नवे समीकरण आणि लोकशाहीचा विस्तार कोरला जाणार आहे!

Author: Rajkiya Live

दिनेशकुमार ऐतवडे रा. समडोली ता. मिरज जि. सांगली हे गेल्या 25 वर्षांपासून पत्रकारिता क्षेत्रात आहेत. Bsc झाल्यानंतर शांतीनिकेतन मधून पत्रकारितेची पदवी घेतली. 1999 मध्ये त्यांनी लोकमत मधून आपल्या कामाला सुरुवात केली. त्यानंतर 1 एप्रिल 2000 ते 20 jully 2020 परेंत तरुण भारत च्या सांगली आवृत्ती मध्ये उपसंपादक पदावर काम केले. सध्या ते दैनिक जनप्रवास मध्ये उपसंपादक म्हणून काम करीत आहेत. राजकारण हा त्यांच्या मुख्य विषय आहे. सांगली, कोल्हापूर, आणि हातकणंगले लोकसभा मतदार संघावर त्यांनी भरपूर लिखाण केले आहे.